Poradnia Leczenia Bólu
Szpital Specjalistyczny
im. Świętej Rodziny

rejestracja:
+48 (17) 86 66 700

poradnia@bol.rzeszow.pl
Get the Flash Player to see this rotator.
 
     
     
 
Strona główna
O poradni
Dla Pacjenta
Dla Lekarza
Personel
Kontakt
 

Dla lekarza

Dla lekarza

Ból jest nieprzyjemnym doznaniem zmysłowym i emocjonalnym odbieranym indywidualnie przez każdego człowieka. Ostrzega przed możliwym urazem tkanek (np. w wyniku oparzenia), pełni funkcję ochronno - zabezpieczającą wymuszając ograniczenie aktywności, jest objawem wielu chorób. Zwykle ustępuje wraz z regresją procesu chorobowego czy po wygojeniu się tkanek. Niekiedy jednak trwa dłużej, stając się chorobą samą w sobie, przyczyniając się w istotny sposób do obniżenia jakości życia i stając się powodem cierpienia, zaburzeń snu, lęku, depresji. Taki ból trwający ponad 3 miesiące określa się mianem bólu przewlekłego.

Pod koniec ubiegłego stulecia nastąpił znaczny postęp w rozumieniu mechanizmów powstawania bólu. Odkryto m.in. istnienie obwodowych receptorów opioidowych, endogennych mechanizmów antynocyceptywnych, wykazano wzajemne interakcje procesu zapalnego oraz części układu nerwowego biorącej udział w nocycepcji, poznano wpływ układu immunologicznego na modulację procesu powstawania bólu. Rozwój wiedzy o patofizjologii bólu spowodował także wyodrębnienie bólu ostrego oraz przewlekłego jako odmiennych postaci bólu, wymagających innego podejścia terapeutycznego.

Postępy medycyny w ciągu ostatnich lat zaowocowały nowymi możliwościami leczenia bólu ostrego i przewlekłego. Opracowano skale bólu. Z jednej strony pozwalają one zmierzyć natężenie odczuwanego przez pacjenta bólu, a z drugiej umożliwiają ocenę skuteczności prowadzonej terapii. Rozszerzono także zastosowanie drabiny analgetycznej WHO do leczenia zespołów bólu przewlekłego niezwiązanych z chorobą nowotworową.

Opracowano nowe, przezskórne postacie leków w formie plastrów umożliwiające uzyskanie stałego stężenia środka we krwi, zapewniające efektywne działanie przeciwbólowe w ciągu całej doby, wygodniejsze do stosowania od innych postaci farmaceutycznych leków.

Dla lekarza

W niektórych zespołach bólowych celowe jest zastosowanie zabiegów polegających na czasowym lub stałym przerwaniu transmisji informacji bólowej do ośrodkowego układu nerwowego: blokad diagnostycznych i terapeutycznych, termolezji, neurolizy. Mają one zastosowanie między innymi w przewlekłych zespołach bólowych barku, kręgosłupa, neuralgii nerwu trójdzielnego, zespołach bólu przewlekłego zależnych od układu współczulnego. Należy podkreślić, że neuroliza i termolezja znajdują również zastosowanie w leczeniu bólu towarzyszącego niektórym nowotworom np. trzustki i umożliwiają zredukowanie dawki opioidów oraz zmniejszenie działań niepożądanych tych leków. Poszukiwania mniej inwazyjnych metod niż termiczne lub chemiczne trwałe uszkodzenie nerwów lub zwojów nerwowych zaowocowały opracowaniem nowej techniki będącej aktualnie w trakcie badań, polegającej na oddziaływaniu na struktury nerwowe impulsowym polem elektrycznym o wysokiej częstotliwości (pulsed RF). Rozwój ultrasonografii spowodował wykorzystanie jej w blokadach układu nerwowego umożliwiając wizualizację w czasie rzeczywistym struktur anatomicznych, igły oraz rozprzestrzeniania się podawanego w otoczeniu nerwów leku. Przyczynia się to do zmniejszenia dyskomfortu pacjenta podczas zabiegu, podnosi skuteczność blokady oraz pozwala uniknąć działań niepożądanych związanych np. z donaczyniowym podaniem leku.

Jedną z najnowszych metod terapeutycznych stosowanych w celu leczenia bólu przewlekłego jest neuromodulacja. Polega na implantacji systemów wpływających na funkcję układu nerwowego poprzez stymulację elektryczną lub ciągłą podaż leków. W leczeniu bólu przewlekłego m.in. w przewlekłym zespole bólowym po nieskutecznym leczeniu operacyjnym kręgosłupa (FBSS), wieloobjawowym miejscowym zespole bólowym (CRPS), dusznicy bolesnej opornej na inne rodzaje leczenia wykorzystuje się przezskórnie implantowaną do przestrzeni zewnątrzoponowej wielobiegunową elektrodę połączoną z programowalnym stymulatorem. Opracowanie wszczepialnych pomp infuzyjnych pozwala na podaż leków do przestrzeni podpajęczynówkowej w celu leczenia bólu lub spastyczności. Niewielka ilość leku podawana tą drogą w postaci ciągłego wlewu pozwala na efektywne leczenie bólu bez objawów ubocznych charakterystycznych dla leków stosowanych inną drogą np. przezskórną czy doustną.

Dla lekarza

Racjonalne leczenie bólu przewlekłego jest postępowaniem interdyscyplinarnym, wielokierunkowym i łączy w sobie zarówno farmakoterapię jak i rehabilitację, fizykoterapię, pomoc psychologiczną, techniki wspomagające (np. akupunkturę), a w uzasadnionych przypadkach metody inwazyjne: neuromodulację, blokady diagnostyczne i terapeutyczne, termolezję, neurolizę. Optymalne postępowanie terapeutyczne powinno polegać na takim dobraniu środków leczniczych, aby pacjent w największym możliwym stopniu odniósł korzyść w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych przy jak najmniejszych działaniach niepożądanych zastosowanej terapii. Całość tego postępowania zmierza do poprawienia jakości życia pacjenta w sposób kompleksowy. Należy zwrócić uwagę, że długotrwałe nieefektywne leczenie bólu przewlekłego poza aspektem humanitarnym powoduje powstawanie trwałych zmian w układzie nerwowym utrwalających mechanizmy pronocyceptywne oraz utrudnia skuteczną terapię.

Dynamiczny rozwój wiedzy o patogenezie i leczeniu bólu przewlekłego w ostatnich latach spowodował wydzielenie się gałęzi medycyny zajmującej się tym zagadnieniem, tworzenie specjalistycznych poradni oraz oddziałów szpitalnych. Również w Polsce obserwuje się stopniowy rozwój tej specjalności - medycyny bólu. Lekarzy zajmujących się leczeniem bólu zrzesza Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu (IASP), a w Polsce powstałe w 1990 roku Polskie Towarzystwo Badania Bólu wydające kwartalnik "Ból".

dr n. med. Włodzimierz Wnęk

 
     
 

Strona główna O poradni Dla Pacjenta Dla Lekarza Personel Kontakt

Poradnia Leczenia Bólu, Szpital Specjalistyczny im. Świętej Rodziny w Rudnej Małej k. Rzeszowa
tel. +48 (17) 86 66 700, www.bol.rzeszow.pl, poradnia@bol.rzeszow.pl

Realizacja: 4mpproject.pl